تفسیر نمونه / آیت الله مکارم شیرازی / سوره بقره آیه 1 تا 50

 سورهبقره

 
 
محتوا و فضیلت سوره
جامعیت این سوره از نظر اصول اعتقادىاسلام و بسیارى از مسائل عملى: عبادى، اجتماعى، سیاسى و اقتصادى قابل انکار نیستزیرا در این سوره:
1.
بحثهایى پیرامون توحید و شناسایى خدا به خصوص از طریقمطالعه اسرار آفرینش آمده است;
2.
بحثهایى در زمینه معاد و زندگى پس ازمرگ;
3.
بحثهایى درباره اعجاز قرآن و اهمّیّت این کتاب آسمانى;
4.
بحثهاىمفصّلى درباره یهود و منافقان و موضع گیریهاى خاصّ آنها در برابر اسلام و قرآن وانواع کارشکنى هاى آنان در این رابطه;
5.
بحثهایى در زمینه تاریخ پیامبران بزرگ،به خصوص ابراهیم و موسى;
6.
بحثهایى درباره احکام مختلف اسلامى از جمله نماز،روزه، جهاد، حج و تغییر قبله، ازدواج و طلاق، احکام تجارت و قسمت مهمّى از احکامربا، به خصوص بحثهایى در زمینه انفاق در راه خدا، همچنین مسأله قصاص و تحریم قسمتىاز گوشتهاى حرام و قِمار و شراب و بخشى از احکام وصیّت و مانند آن آمده است.
درفضیلت این سوره از پیامبر اکرم(ص) پرسیدند: کدام یک از سوره هاى قرآن برتراست؟
فرمود: «سوره بقره
عرض کردند: کدام آیه از آیات سوره بقره افضلاست؟
فرمود: «آیة الکرسى

  
تحقیق درباره حروف مقطعه قرآن
(
آیه 1) در آغاز 29 سوره از قرآن با حروف مقطعه برخورد مى کنیم. این حروف همیشه جزء کلماتاسرارآمیز قرآن محسوب مى شده و با گذشت زمان و تحقیقات دانشمندان، تفسیرهاى جدیدىبراى آن یافت مى شود.
جالب اینکه در هیچ یک از تواریخ ندیده ایم که عرب جاهلى ومشرکان، وجود حروف مقطعه را در آغاز بسیارى از سوره هاى قرآن، بر پیغمبر(ص) خردهبگیرند و آن را وسیله اى براى سخریه قرار دهند. این مى رساند که آنها از اسرار وجودحروف مقطعه بى خبر نبوده اند.
به هر حال، چند تفسیر که هماهنگ با آخرین تحقیقاتىاست که در این زمینه به عمل آمده، در آغاز این سوره و سوره هاى آل عمران و أعرافبیان خواهیم کرد. اکنون به مهم ترین آنها مى پردازیم:
این حروف اشاره به این استکه این کتاب آسمانى با آن عظمت و اهمّیّتى که سخنوران عرب و غیرعرب را متحیّر ساختهو دانشمندان را از معارضه با آن عاجز نموده، از نمونه همین حروفى است که در اختیارهمگان قرار دارد. با اینکه قرآن از حروف الفبا ترکیب یافته، به قدرى کلمات آن موزوناست ومعانى بزرگى در بر دارد که در اعماق دل و جان انسان نفوذ مى کند، روح را مملوّاز اعجاب و تحسین مى سازد و اندیشه ها را در برابر خود وادار به تعظیممى نماید.
همان طور که خداوند بزرگ از خاک، موجوداتى همچون انسان با آن ساختمانشگفت انگیز، انواع پرندگان و جانداران و گیاهان و گلهاى رنگارنگ مى آفریند و ما ازآن کاسه و کوزه و مانند آن مى سازیم، خداوند از حروف الفبا و کلمات معمولى، مطالب ومعانى بلند را در قالب الفاظ زیبا و کلمات موزون ریخته و اسلوب خاصّى در آن به کاربرده. آرى همین حروف در اختیار انسانها نیز هست ولى توانایى ندارند که ترکیبهاوجمله بندى هایى بسان قرآن ابداع کنند.

  
عصر طلایى ادبیات عرب
عصرجاهلیت از نظر ادبیات یک عصر طلایى بود. همان اعراب بادیه نشین، همان پابرهنه ها باتمام محرومیتهاى اقتصادى و اجتماعى، دلهایى سرشار از ذوق ادبى و سخن سنجى داشتند. عربها در زمان جاهلیت یک بازار بزرگ سال به نام بازار عکاظ داشتند که یک مجمع مهمّادبى و کنگره سیاسى ـ قضایى نیز محسوب مى شد.
در این بازار، علاوه بر فعالیتهاىاقتصادى، عالى ترین نمونه هاى نظم و نثر عربى از طرف شعرا و سخن سرایان توانا عرضهمى گردید و بهترین آنها به عنوان شعر سال انتخاب مى شد. البتّه موفّقیّت در اینمسابقه بزرگ ادبى، افتخار بزرگى براى سراینده آن شعر و قبیله اش بود.
در چنینعصرى، قرآن آنها را به مقابله به مثل دعوت کرد و همه از آوردن مانند آن اظهار عجزکردند.
گواه زنده این تفسیر حدیثى است که از امام سجّاد(ع) رسیده آنجا کهمى فرماید: «قریش و یهود به قرآن نسبت ناروا دادند گفتند: قرآن سِحر است، آن را

/ 0 نظر / 1629 بازدید